چیله نیز قوتلو اولسون

 

قــــاری‌ننه گئجـه نــاغیل دینـــده

 

کولک قالخوب قاپ باجانی دوینده

 

من قــاییدوب بیرده اوشــاق اولیدیم

 

بیر گول آچوب اوندان سورا سولیدیم

 

 

 

چیلله گلیر قارینان , قارپیزینان , نارینان

شنلیک اولسون بو گئجه کامانچاینان , تارینان

هامی چالیب اویناسین یولداشینان , یارینان

چیله نیز قوتلو اولسون

 

رسوم شب یلدا در زنجان/ از"خونچه" و هویج زرد تا "کوندالا"

 

فصل زمستان در شمالغرب کشور بسیار طولانی و سرد بوده و یکی از آیین‌های ویژه این منطقه از ایران شب چله است.

مردم استان‌های شمالغرب کشور و به ویژه ترکان آذربایجان همیشه برای زنده نگه داشتن این شب به یادماندنی برای خود آداب و رسوم ویژه‌ای دارند.

در زمان‌های قدیم که زندگی ماشینی به روال امروز نبود و صفا و صمیمیت در بین مردم و خانواده‌ها بیشتر از امروز بود، در شب یلدا خانواده‌ها بدون ریخت و پاش‌های امروزی و خیلی ساده در کنار یکدیگر و دور هم جمع می‌شدند.

 

*خونچه

از آداب و رسوم شب یلدا در بین مردم ترک استان زنجان که از قدیم مرسوم بوده ارسال "خونچه" برای نوعروسان بوده است.

این خونچه‌ها با شیرینی، پرتقال، سیب، انار، هندوانه، آیینه و پارچه که با پولک و تور تزئین شده و در زمان غروب آفتاب زنان فامیل نیز هدایایی به رسم یاری به منزل داماد آورده و به جشن و پایکوبی می‌پردازند.

ادامه نوشته

آیریلیق، بیرلیک یاراتدی

 

مرتضی مجدفر
۸۵ ایل بوُندان قاباق، ۱۳۳۵- نجی ایلین مهر آیی‌نین اوْن‌بئشینده، ، گئجه ‌واختی اردبیلین کوْرابازلی کندیندن کؤچوب، تهراندا یاشایان۲۲ یاشلی بیر گنج شاعر ، اؤزو ایله زمزمه ائتمگه باشلادی. اوْ هئچ بیلمیردی سؤیله‌دیگی شعر، ایللر بوْیو یاشایاجاق و آذربایجان خلقی‌نین آیریلیق و حسرت دردلرینی ترنم ائده‌جکدیر. اوْ گنج شاعرین گئجه واختی قوْشدوغو آیریلیق ماهنی‌سی، یاشادی، یاییلدی و هامی آذربایجانلیلارین دیللرینه دوشدو. اوْنون ماهنی‌سینا، قدرتلی بسته‌کار مرحوم اوُستاد علی سلیمی، موسیقی‌ یازدی و بیر چوْخ آذربایجانلی هنر صاحیبی و قدرتلی سسه مالیک‌ اوْلان خواننده، بوُ ماهنینی اوْخودولار. آیریلیق، آمان و یامان اوْلدوسادا، هامی آذربایجانلیلار اوْنو سئودیلر و دؤنه – دؤنه اوْنلا بیرلشدیلر.

ادامه نوشته

آداب و رسوم مردم آذربایجان در فصل زمستان

فصل زمستان در فرهنگ فولکلوریک مردم آذربایجان و بخصوص اردبیل جایگاه و رتبه بسیار رفیعی دارد ، و مردم آذربایجان در طول تاریخ موجودیت خود همواره با این فصل در تکاپو بوده و همیشه تاریخ با آن ارتباط فرهنگی تنگاتنگی بر قرار نموده اند ، بطوریکه هیچ یک از فصول دیگر از نظر فرهنگی به اندازه و ظرف این فصل مورد توجه و عنایت اردبیلی جماعت نبوده و در رابطه با هیچیک از فصول دیگر ، داستانسرایی ، افسانه گویی و اسطوره سازی به اندازه این فصل موجود نیست .

این فصل در فرهنگ و باور عمومی مردم منطقه به دوره های مختلفی تقسیم شده و هر دوره متناسب با خصوصیات روزهای آن ، با نامها و عناوین مختلف و خاصی شناخته شده اند ، که با " چیله گئجه سی " یا شب یلدا آغاز ، و با " چرشنبه بایرامی " یا همان چهار شنبه سوری که عید و اقعی مردم آذربایجان است ، به پایان میرسد .

1- " چیله گئجه سی" :

" چیله گئجه سی " ، آخرین شب از ماه آذر و فصل پاییز و طولانیترین شب سال است ، و فردای آن شروع اولین روز زمستان و اولین دوره تقسیم آن با عنوان " بویوک چیله " با عمر چهل روزه می باشد .

ادامه نوشته

شب یلدا در فرهنگ مردم آذربایجان

 

چله نشینی از روزگاران گذشته از سنت های قدیمی مردمان خطه آذربایجان بوده و این چله نشینی ها با شب یلدا آغاز می شد و تا آخرین روزهای سال ادامه می یافت از این رو شب یلدا هم در این خطه از ایران زمین به شب چله معروف است.

اقتصاد مردمان این خطه در روزگاران گذشته بر محور کشاورزی بوده و زمستان که دوران بی رونقی بود، همگان را به تنگ می آورد و این چنین بود که مردم این خطه از ایران زمین با مراسم خاص به پیشواز بهار می رفتند تا با برگزاری مراسم مختلف و متنوع نوروزی روزهای سخت زمستانی را بسر آورند.
مراسم پیشواز نوروزی آذربایجان در روزگاران گذشته پس از شب یلدا آغاز می شد و به شب یلدا “چله گودی” همان چله بزرگ می گفتند و پس از بیست روز چله دوم آغاز می شد.
مردمان آذری پس از برگزاری “چله گودی” که برای قرار دادن چله برگزار می شد، چهار چهارشنبه آخر سال را که ” چله چهارشنبه”، “سو چهارشنبه”( چهارشنبه آب)، “اوت چهارشنبه” (چهارشنبه آتش) و “آخر چهارشنبه” ( چهارشنبه آخر) می گفتند را به چله نشینی می پرداختند.
این چله نشینی ها غروب های سه شنبه برگزار می شد که خرید و بازار رفتن، بازی های خاص و بازی با حیوانات از جمله گرگ، خرس و میمون و نوروزی خوانی از جمله مراسم آن شب ها بود و این مراسم تا شب عید ادامه می یافت.

ادامه نوشته

چیلله گئجسی در اورمیه

چیله گئجه سی یکی از سنت های قدیمی در منطقه آذربایجان به شمار می آید که مردم این منطقه در این شب که نخستین شب زمستان و طولانی ترین شب سال است دور هم جمع شده و جشن می گیرند.

 فصل زمستان در آذربایجان غربی به سه دوره تقسیم می‌شود که ۴۰ روز اول آن چیله بزرگ، ۲۰ روز پس از آن چیله کوچک و ۳۰ روز آخر بایرام آیی یا همان ماه عید نوروز  نامیده می شود.

 هندوانه، پشمک، مغز گردو و بادام و فندق، کشمش و میلاخ، دوشاب، حلوای گردو و هویج از مهم ترین خوردنی های شب یلدا در آذربایجان غربی است.

 فرستادن هدیه به نوعروسان از سوی خانواده داماد از دیگر سنت های شب یلدا در منطقه آذربایجان است که خانواده داماد هدایا و تنقلات خاص شب یلدا را به خانه عروس می برند و خانواده عروس با برپایی یک مهمانی بزرگ از انان پذیرایی می کند.

 در واقع می توان گفت شب یلدا فرصتی است تا  فامیل دور هم جمع شده و با جشن و پایکوبی از اوضاع زندگی هم با خبر شوند ولی در دنیای امروزی فرهنگ های گذشته فراموش و دید و بازدید ها کمرنگ تر شده و مردم کمتر از احوال هم جویا می شوند.

آیین های شب یلدا / چیله گئجه سی در آذربایجان غربی

 

شب یلدا در آذربایجان غربی به عنوان آخرین شب پاییز و نخستین شب زمستان و طولانی ترین شب سال، جشن گرفته می شود.

مراسم یلدا در آذربایجان غربی که در ترکی «چیله گجه سی» گفته می شود فرصت مناسبی است که خانواده ها دور هم بنشینند و به رسم گذشتگان تا پاسی از شب، هم صحبت شوند.

شب یلدا در آذربایجان غربی پایان فصل پاییز و شروع فصل زمستان است و 40 روز اول آن را بویوک چیله یا چیله بزرگ، 20 روز بعد را کیچیک چیله یا چله کوچک و 30 روز آخر را بایرآم آیی یا ماه عید می گویند.

هندوانه شب یلدا که در زبان ترکی «چیله قارپیزی» گفته می شود، نماد شب یلدا است و مردم آذربایجان غربی بر این باورند که هر کس در این شب هندوانه بخورد، از گرمای تابستان در امان خواهد بود.

اولین خرید شب چله در خانواده های آذری هندوانه شب یلدا است و در واقع هندوانه در این استان مانند سایر نقاط ایران، نماد شب چله محسوب می شود.

هندوانه سمبل شیرینی، خونگرمی، سرسبزی و شادابی است و مردم آذربایجان غربی خرید شب چله خود را با انتخاب هندوانه شروع می کنند و هندوانه خریدن از رسومی است که از گذشته تاکنون باقی مانده است.

در گذشته «چیله گجه سی» در آذربایجان غربی با برگزاری آیین های خاصی همراه بوده است که اکنون برخی از آنها فراموش و برخی هم رنگ تغییر به خود گرفته است.

یکی از رسم هایی که کم و بیش در اغلب شهرستان های آذربایجان غربی به قوت خود باقی است، رسم تهیه هدیه شب یلدا، «چیله لیک» یا همان «چیله پایی» است که خانواده ها طبق رسمی قدیمی، هدایا و سوغاتی هایی را تدارک دیده و به منزل نوعروسان می فرستند.

انار میوه ای بهشتی که نماد باروری است و سیب نماد سلامتی، دومیوه ای هستند که در کنار تحفه شب یلدا یا همان چیلله پایی نوعروسان، جایگاه ویژه ای دارند و فراموش نمی شوند.

در گذشته این رسم با آداب خاصی همراه بوده است، به این صورت که خانواده داماد هدایای شب یلدا را بر سینی مسی بزرگی گذاشته و بر روی آن دستمالی گلدوزی شده و زیبا می کشیدند و هدیه را به خانه نوعروسان می فرستادند.

این مراسم در شهرستان خوی به شیوه خاصی در روستاها برگزار می شده، به گونه ای که در شب یلدا ظرفی پشمک زغفرانی، کاسه ای پر از سیب‌های سرخ، حلوای گردو، یک طاقه ترمه حاشیه دوزی شده، چارقد قرمز داخل یک خنچه چیده و بر روی سر یک مرد جوان قرار می گرفت و در کوچه‌ها حرکت می‌کرد تا به منزل نوعروس برسد، و رهگذران هدیه شب یلدا یا همان «چیله لیک» را به تماشا می نشستند.

خوراکی‌های شب یلدا در آذربایجان غربی شامل پشمک، مغز گردو و بادام و فندق، میلاخ که از انگور درست می شود، کشمش و حلوا است که در این بین انواع حلوا بر سر سفره شب یلدا گذاشته می شود و حلوای گردویی، شیرینی مخصوص شب یلدا در ارومیه به شمار می رود.

تولید حلوا در آذربایجان غربی بخصوص شهر ارومیه مرسوم است و در ایام نزدیک به شب یلدا، بازار خرید و فروش حلوا بسیار داغ و طرفداران زیادی دارد.

 

در شهرستان تکاب هم در شب سرد یلدا، آش کشک که در زبان محلی به آن کاچی می گویند درست می کنند و بر سر سفره شب یلدا می گذارند، همچنین در تکاب رسم بر این بوده که در شب سرد چله، گندم برشته پخت می کردند و مقداری از آن را برای پرندگان به بام خانه می ریختند، تا سال پربرکتی داشته باشند.

در گذشته مردم تکاب معتقد بودند در شب یلدا نباید کسی به سفر برود، و اگر کسی در این شب به دور از خانه و در سفر باشد، سال پیش رو را دائم در سفر خواهد بود و دیگر آرام و قرار نخواهد داشت.

در شهرهای پیرانشهر، اشنویه و مهاباد نیز در شب یلدا بیت‌خوان‌ها به خواندن بیت کردی می‌پردازند و جوانان هم ضمن تناول میوه‌ها و آجیل‌ شب یلدا، سرگرم بازی های محلی می‌‌شوند و بر این باور هستند که شب یلدا بدون برف رونقی ندارد و بارش برف در این شب را نشانة پربرکتی سال آینده می‌دانند.

در سیه چشمة ماکو در شب یلدا، جوانان در یک خانه جمع می‌شوند و به اصطلاح فال بخت می‌گیرند و به این صورت چله را به در می‌کنند، این فال در شب اول چله بزرگ یا همان شب یلدا و همچنین در شب اول چله کوچک مرسوم است.

در آذربایجان، شب یلدا همواره با رسم و رسوم خاصی همراه بوده است و در حال حاضر هم مردم این دیار با گرامیداشت این روز، سنت حسنه صله رحم که در دین اسلام بسیار بر آن سفارش شده است را به جای می آورند

«‌ چیله گئجه سی اردبیل ده »‌

 

شب یلدا در اردبیل «‌ چیله گجه سی »‌ نامیده می شود که نمادی از انس و الفت و صله ارحام بین خانواده ها است . این نامگذاری از آن جهت است که در روز شمار مردم اردبیل شب یلدا پایان فصل پاییز و آغاز « چله بزرگ » و زمستان است . فصل زمستان در اردبیل به سه دوره تقسیم می شود که ۴۰ روز اول آن چله بزرگ ، ۲۰ روز بعد از آن چله کوچک و ۳۰ روز آخر « بایرام آیی » ( ماه عید ) است .

چهار روز آخر چله بزرگ "بویوک چیله" و سه روز اول چله کوچک"کیچیک چیله" ـ یعنی هفتم تا سیزدهم بهمن ماه در اردبیل به "خیدیر" معروف است، به دلیل اینکه اکثر سالها در ایام خیدیر در اردبیل برف سنگینی می بارید و سرمای زمستان به حد اعلای خود می رسید، در میان اهالی اردبیل گفته می شد: " خیدیر گلدی قیش گلدی ، خیدیر چیخدی قیش چیخدی " یعنی با آمدن خیدیر زمستان شروع شده و با پایان خیدیر زمستان تمام می شود.که اشاره به شدت بارش برف و سرمای شدید دارد که اهالی در مثل ،سختی ایام خیدیر را با سختی کل زمستان برابر می دانستند .مردم اردبیل ،در گذشته این روزها را با برگزاری آیین های ویژه گرامی می داشتند ؛از جمله این آیین ها تهیه قووت بود که با آسیاب کردن گندم برشته و مخلوط کردن آن با بزرک ، نخودچی ـ شکر و ...بدست می آمد.که بسیار خوشمزه و مقوی بود.

به اعتقاد مردم این استان چله کوچک سردترین روز های سال است و موقع آمدن به چله بزرگ می گوید : « توهیچ کاری نکردی؛ من کودکان را در گهواره ،دست زنان را در کوزه آب و پای مردان را بر روی زمین منجمد خواهم کرد ، چله بزرگ هم به او می گوید عمرت کوتاه و پشت سرت بهار است . آیین های شب چله در اردبیل تقریبا مشابه با آیین هایی است که در دیگر استانهای کشور بر گزار می شود . هندوانه ،‌ انار،‌ مرکبات ،‌انواع آجیل ،‌ "قورقا" یا همان گندم برشته به همراه کشمش ،سنجد ، از تنقلات اصلی شب چله در میان مردم اردبیل در زمان حاضر است . خانواده ها در این شب ،معمولا د ر خانه بزرگتر های فامیل گرد هم می آیند و شام و هندوانه و انواع تنقلات را با هم می خورند و تا پاسی از شب را به گفت و گو می نشینند .

ادامه نوشته

چیلله، قاری، قار، قارپیز، قیش

 

در ترکی يای يعنی کمان، چيلله نيز يعنی زه (در اينجا زه کمان) و نيز محل زه برای گذاشتن تير در موقع انداختن تير، (و نيز معناهايی که گفته خواهد شد)، اوخ يعنی تير (تيرِ کمان).در ترکی به تابستان نيز "يای" گفته می شود. از اين رو وقتی گفته می شود "يايين چيلله سی"(چلّه تابستان)، (تداعی کننده ی کشيدگی نهايی کمان به هنگام انداختن تير) يعنی نهايت و اوج کشيدگی تابستان که چهل و پنج روز رفته از تابستان است.

 

قيشين چيلله سی (چلّه ی زمستان) نيز به معنای کشيدگی نهايی سرما است که دو تا است يکی چهل روزه (بؤيوک چيلله) يکی بيست روزه (کيچيک چيلله). يعنی زمستان دوبار به اوج می رسد.

چيلله گئجه  (شب دارای کشيدگی نهايی) وقتی گفته می شود "چيلله گئجه سی" (شب چلّه) در واقع يعنی نهايت کشيدگی شب. ولی تحت تأثير تفسيرهای رايج به معنای شروع چلّه ی زمستان تلقی می شود که البته اينگونه نيست.

اينکه چرا "چيلله" يا "چِلّه" که معنای "زه کمان" و "محل نشستن ته تير در کمان" و مآلا مفهوم نهايت کشيدگی را در مورد "بلندترين شب"، "شدت تابستان" و "شدت زمستان" (که دقيقا معادل “climax” _قطه ی اوج_ آمده از زبان های يونانی و لاتين است) بايستی با عدد "چهل" توجيه و تفسير نمود کاری است که روشنفکران پرداخته اند و خود نيز بايستی جوابگو باشند.

بدون هيچ ترديدی واژه ی "چيلله" يا "چلّه" با واژه ی ياد شده ی “climax” از يک ريشه و منشأ می باشد. قبلا بحث شده که صدای (ل) دارای مفهوم "انتقال" می باشد. نيز گفته شده که تکرار يک صدا مفهوم استمرارِ تکراریِ حرکت و عملی را دارد. پس "چيلله" يا "چلّه" دارای مفهومی است که در آن عمل انتقال به تکرار اتفاق می افتد. درست مثل "پيلله" يا "پلّه" که در آن عمل انتقال و تکرار اتفاق می افتد. اگر "چلّه" معنی "چهل لا" نيز داشته باشد آنوقت پرسيدنی است که اولا خود "چهل" از کجا آمده و دوم اينکه معنای "پلّه" چيست؟ منطقی است بپذيريم که "چهل" از "چيلله" حاصل شده است.

ادامه نوشته

اوستاد «مفتون امینی»نین تورکجه شعرلری یاییلاجاقدیر

 

تانینمیش ایران و آذربایجان شاعری اوستاد «مفتون امینی»نین آذربایجان تورکجه‌سینده یازدیغی بوتون شعرلری «آجی چای» باشلیقی آلتیندا «آواز» نشریاتی طرفیندن یاخین گونلرده یاییلاجاقدیر. بو شعر توپلوسو شاعر و ژورنالیست «سعید موغانلی» طرفیندن نشره حاضیرلانیب و اونا اوستادین یاخین دوستو تانینمیش شاعر و ژورنالیست «حسن ایلدیریم» اطرافلی بیر اؤن‌سؤز یازیبدیر. «یاشماق» ادبیات کیتابلاری‌نین یایدیغی خبره اساسن، کتابین عمومی‌تانیتیمی‌حاقدا دی آییندا تدبیر کئچیریله‌جکدیر.

ترانه‌های بومی آذربایجان / دکتر صدیق

 

سخنرانی دکتر ح. م. صدیق در مراسم “موسیقی و ترانه‌های آذربایجانی”

رشته‌های پیوند فرهنگی و معنوی ملت‌ها گسست‌ناپذیر است زیرا که در اعماق قرون و اعصار و تکوین مدنیت‌های تاریخ بشر ریشه دارد. در هر دوره از تاریخ و در هر منطقه از جهان، اگر دولتی و حکومتی توانسته است به این حبل متین چنگ بزند انسان‌ها در آرامش و آسایش به ایجاد عناصر و ارزش‌های معنوی و مادی دست زده‌اند.
ترانه‌ها و سخنان منظوم مردمی، همگی در این مقوله می‌گنجند که در کشور عزیز ما ایران،‌ در میان اقوام ایرانی به گویش‌های مختلف در درازنای قرون و اعصار سینه به سینه و نسل اندر نسل انتقال یافته است. ترانه‌های بومی ترکی آذری بخشی از این مجموعه است.
ترانه‌های بومی تركی آذری كه به‌طور عموم«قوشما»Qoshma بر آن‌ها اطلاق می‌شود، مانند ترانه‌های عامیانه‌ی دیگر، ساده، ملهم از طبیعت ملموس، عاری از تكلف و تصنع، و در قالب‌های موزون هجابی ریتمیك سروده شده و سینه به سینه و نسل به نسل به یادگار، به ما رسیده است.‌
به‌طور كلی قوشماها یا سخنان مؤزون و آهنگین ترکی، به بخش‌ها و انواع: بایاتی (دوبیتی‌های حزن‌آور)، ماهنی (اشعار نشاط‌انگیز)، لایلا (لالایی)، اوخشاما یا آغی (مرثیه)، دوزگو یا قوشماجا (اشعار تكراری)، سایا (سرودهای مقدس) و گونه‌های متفرق و پراكنده‌ی دیگر تقسیم می‌شوند.‌
كوتاه‌ترین قوشماهای جفت، چهارهجایی و بلندترین آن‌ها شانزده هجایی‌اند.‌ و قوشماهای فرد هم میان ۳ تا ۱۵ هجایی قرارگرفته‌اند.‌
و در میان این اوزان، وزن هفت هجا‌یی رایج‌تر و شناخته‌تر و معروف‌تر از دیگر اوزان است. تا جا‌یی كه در بسیار‌ی موارد، اوزان رایج به این وزن تعدیل می‌شوند.‌
لطیف‌ترین ترانه‌های بومی، بایاتی‌ها، لایلا‌ها، ترانه‌های ایام مخصوص سال، تاپماجا‌ها، ترانه‌های كودكان، كلمات قصار ‌و ضرب‌المثل‌ها و غیره بیشتر در این وزن گنجانده شده‌اند.‌ سایاها در همین وزن هستند. این سرود‌ها عموماً در سینه‌های سایاچی‌ها محفوظ است.‌ سایاچی‌ها كه بلا‌استثنا در دهات و میان كوه‌نشینان می‌زیند، در اواخر زمستان و آغاز بهار به مدخل اوبه‌ها و درب خانه‌ها می‌روند و در حالی‌كه شكلكی به اسم«‌‌‌تكم»Təkəm را می‌گردانند و دو چوب در دست به هم‌زنان نوعی رقص می‌كنند و می‌گردند، سرود‌های سایا را می‌خوانند و آرد، گندم، پنیر، بره، پول و جز آن جمع می‌كنند.‌

ادامه نوشته

“ارمنستان باید به اشغال خاک آذربایجان پایان دهد”

 

در این بیانیه ضمن اشاره به اینکه تلاش‌های ترکیه برای عادی سازی روابط با ارمنستان از سال ۱۹۹۱ به طور همزمان با اعلام استقلال این کشور تاکنون در سطوح مختلف ادامه داشته، آمده است؛

«پروتکل مذکور در پی مذاکرات تسهیل یافته از سوی سوئیس با هدف عادی سازی روابط میان ترکیه و ارمنستان تنظیم شده بود. این در حالیست که دادگاه قانون اساسی ارمنستان طی حکمی در ۱۲ ژانویه ۲۰۱۰ مفاد محدود کننده مغایر با ماهیت این پروتکل و پیش شروط وضع کرد. سپس سرژ سرکیسیان، رئیس جمهور ارمنستان در ۲۲ آوریل ۲۰۱۰ اعلام کرد که پروتکل های تایید شده به تعلیق درآمده اند. این واقعیت که دیاسپورای ارمنی از ابتدا با این پروتکل ها مخالف و برای عدم تایید آن علیه دولت فشار اعمال کرد، روشن است.

سرکیسیان همچنین ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۷ در جریان هفتاد و دومین مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در ادعایی بی پایه و اساس ترکیه را مسئول تاخیر پروتکل ها دانسته و اعلام کرد پروتکل های مذکور را به دلیل عدم پیشرفت در اجرای آن به رسمیت نشناخته و بدون این پروتکل ها از بهار ۲۰۱۸ استقبال می کنند.»

در ادامه این بیانیه ضمن تاکید بر حفظ پایبندی ترکیه به مفاد اصلی پروتکل علی رغم موضع منفی ارمنستان، آمده است؛

«این پروتکل ها همچنان در دستور کار کمیسیون روابط خارجی مجلس ترکیه بوده و ایجاد جو سیاسی مناسب و فضای صلح آمیز برای تایید آن در قفقاز جنوبی لازمه تایید آن است. هدف اصلی ترکیه از این پروتکل‌ها، عادی سازی روابط با ارمنستان جهت گسترش ثبات و صلح در قفقاز جنوبی است. باید روند حل مسئله قره‌باغ کوهستانی تحت نظر مقررات شورای امنیت سازمان ملل و براساس اصل یکپارچگی خاک آذربایجان پیشرفت کند. ارمنستان باید به اشغال خاک آذربایجان پایان دهد.

ادعاهای ادوارد نعلبندیان، وزیر امور خارجه ارمنستان که در اظهارات خود نسل کشی را مطرح کرده است٬ دور از واقعیت است. همانطور که با تصمیمات دادگاه حقوق بشر اروپا نیز ثابت شده است که حوادث ۱۹۱۵ در چارچوب اصل آزادی بیان موضوعی مشروع بدای بحث است. روایات یکجانبه در مورد چنین حوادث تاریخی و فشار بر جامعه بین المللی از لحاظ قانونی و اخلاقی اشتباه است و تاثیر مثبتی بر صلح و ثبات در منطقه نخواهد داشت.»

هنرمندی که زیبایی‌های موسیقی آذربایجان را به جهان معرفی کرد

 

رشید بهبودوف (Rashid Behbudov) در سال ۱۹۱۵ در شهر تفلیس و از تورک‌های آذربایجانی گرجستان چشم به جهان گشود. وی یکی از بزرگترین خوانندگان قرن بیستم در سرزمین‌های آذربایجانی محسوب می‌شود. شهرت اصلی او بخاطر اجرای ترانه‌های عاشقانه بخصوص آنهایی که توسط توفیق قلیوف (Tofig Guliev) تهیه شده است می‌باشد. شهرت او از زمانی آغاز شد که نقش یک بازرگان ثروتمند را در نمایش موزیکال معروف آرشین مال آلان (Arshin Mal Alan) بازی کرد.

استعداد نادر رشید بطور یک‌شبه آشکار نشد، هر چند به محض اینکه او کشف شد شهرت او چون آتش سرکشی پخش شد. رشید بطور خستگی‌ناپذیری به سفر می‌رفت و در سراسر دنیا کنسرت‌هایی را یکی پس از دیگری اجرا می‌کرد، در زمانی که مردم شوروی در جو خفقانی موسوم به پرده آهنین زندگی می‌کردند.

وی به کشورهای زیادی از جمله ایران، انگلیس، فنلاند، ترکیه، چین، بلغارستان، یوگسلاوی، بلژیک، اتیوپی، هند، عراق، شیلی، آرژانتین و دیگر کشورهای آمریکای جنوبی سفر کرد و در هر کشور حداقل ترانه‌ای به زبان آن کشور خواند بطوری که در مجموعه آثار او حدود ۵۰ ترانه به زبان‌های غیر تورکی است.

از جمله زبان‌هایی که بهبودف به آن‌ها خواند تورکی (آذربایجانی و استانبولی)، روسی، ارمنی، فارسی، آلمانی، ایتالیایی، فرانسه، اردو و بنگالی را می‌توان یاد کرد.

ادامه نوشته

10 نشانه کُند شدن سوخت و ساز بدن

آیا میزان کالری های مصرفی و سوزانده شده را به دقت محاسبه می کنید، در باشگاه تمرینات ورزشی سخت انجام می دهید، به میزان کافی می خوابید، اما همچنان با عدم تغییر در وزن خود مواجه هستید؟ ممکن است مشکل از شما نباشد، بلکه ناتوانی در کاهش کیلوهای اضافی با سوخت و ساز ضعیف بدن در ارتباط باشد.

 

به گزارش وطن دیلی به نقل از "ایت دیس"، سوخت و ساز شما فرآیندی است که طی آن بدن برای عملکردهای پایه خود مانند ضربان قلب، فعالیت مغز، و تنفس انرژی مصرف می کند. از آنجایی که سوخت و ساز شما غذا را برای تامین سوخت تجزیه می کند، افرادی که دارای سوخت و سازی با آهنگی سریع هستند می توانند هر آنچه دوست دارند مصرف کنند بدون این که نگران افزایش وزن باشند. این در شرایطی است که افرادی با آهنگ کند سوخت و ساز باید سخت‌تر کار کنند تا وزن از دست دهند و وزن خود را حفظ کنند.

در ادامه با برخی علائم شایع آهنگ کند سوخت و ساز بیشتر آشنا می شویم. اگر هر یک از آنها را تجربه می کنید، مراجعه به پزشک برای بررسی شرایط غده تیروئید بهترین اقدام محسوب می شود.

ادامه نوشته

علی پرمهر در تهران روی صحنه می‌رود

 

علی پرمهر تازه‌ترین کنسرت خود را آذر ماه امسال در تهران برگزار می‌شود.

 

به گزارش رسانه نوا، علی پرمهر بیست و سوم آذر در سالن همایش امام علی (ع) جدیدترین کنسرت خود را برگزار می‌کند.

پرمهر در این کنسرت گلچینی از قطعات محبوب خود همچون آختار منی، یالانچی گوزل… را اجرا خواهد کرد.

شایان ذکر است، کنسرت علی پرمهر بیست و سه آذر به میزبانی سالن همایش امام علی (ع) برگزار خواهد شد.

اورهان پاموک، رمان‌نویس پست مدرنیست ترکیه / قادر افشاری

 

آوازه‌ی شهرت «اورهان پاموک» رمان نویس ترکیه، فراتر از سایر ادیبان معاصر ترکیه مانند ناظم حکمت، یاشار کمال، اورهان کمال، عزیز نسین است. او اولین نویسنده ترک است که جایزه صلح نوبل را در سال ۲۰۰۶ براى رمان «برف» از آن خود ساخت. هدف این مقاله‌اشاره به ادبیات «پاموک»، نویسندگى و نکات مهم آثار وى است.
«اورهان پاموک» در سال ۱۹۵۲ میلادی در شهر استانبول متولد شد و به جز چند سال که در نیویورک گذراند، همیشه در استانبول زندگی کرده است. او دیپلم دبیرستان خود را از «رابرت کالج» گرفت و پس از اینکه سه سال در دانشگاه فنی استانبول معماری خواند، این رشته را ول کرد و به تحصیل در رشته روزنامه نگارى پرداخت. در سال ۱۹۷۶ از انیستیتوی روزنامه‌ نگاری دانشگاه استانبول فارغ‌ التحصیل شد. پاموک از سال ۱۹۷۴ نویسندگی را به صورت حرفه‌ای و به عنوان کار اصلی خود انتخاب کرد. نخستین رمانش را با عنوان «جودت بیک و پسرانش» در سال ۱۹۷۹ میلادی منتشر کرد و توانست نظر مثبت منتقدان را به خود جلب کند. این رمان در حقیقت داستان واقعى خانواده خود و نوعى بیوگرافى خود است. یک سال بعد، پاموک دومین رمانش را با عنوان «خانه خاموش» منتشر کرد که این رمان جایزه رمان «مادارالی» را نصیب این نویسنده کرد. اما شهرت پاموک با انتشار رمان «قلعه سفید» در سال ۱۹۸۵، در ۳۳ سالگى‌اش جهانی شد، بطوریکه روزنامه نیویورک تایمز آن را با عبارت «در شرق ستاره‌ای نو طلوع کرد» به خوانندگانش معرفی کرد. این رمان تاکنون به ۱۴ زبان در دنیا ترجمه شده است. رمان‌های «کتاب سیاه»، «زندگی نو» و «چهره پنهان» از دیگر آثار اورهان پاموک هستند.(۵) پاموک به انگلیسى، فرانسه و ایتالیایی مسلط است، ولى آثار خود را به زبان ترکى می‌نویسد. کتابهاى او به شصت زبان ترجمه شده است. پاموک در خانواده‌ای ثروتمند بزرگ شد، ولى دیدگاه وى لیبرال است. پاموک به نوعى معتقد به هنر براى هنر است و راه خود را به گونه‌اى از سیاست جدا می‌کند. او رمان «برف» را آخرین رمان سیاسى خود می‌داند. (۲)

ادامه نوشته

‘کتله خور’، شگفتی بی نقاب زمین

 

کیفیت بلورها و قندیل‌ها، زیبایی و تعدد طبقات، غار کتله‌خور را جزو شگفت انگیزترین نمونه های غارهای آهکی شناخته شده در دنیا مطرح ساخته است.

تا کنون حدود ۳۰ کیلومتر از این غار آهکی شناسایی و نقشه برداری ۲۲ کیلومتر از این محدوده انجام شده است، ولی در زمان حاضر فقط یک مسیر یک هزار و ۲۵۰متری، آن هم در طبقه اول غار برای بازدید گردشگران مهیا است.

این مسیر بیش از یک کیلومتری نیز چنان نظر هر بیینده ای را مجذوب خود می کند که طی کردن آن نیاز به چند ساعت زمان دارد چرا که با هر قدمی که بر می داری، منظره تازه ای از زیبایی های غار پیش چشم رخ نمایی کرده و هر بیننده ای را برای تماشا و نظر بیشتر، مجبور به توقف می کند.

ادامه نوشته

فیلم دده قورقود ساخته می‌شود

کارگردان مشهور اهل ترکیه از آغاز ساخت فیلم مستندی از حماسه تاریخی «دده قورقود» با همکاری کمپانی آذربایجانی «آذر فیلم» (Azərfilm) خبر داد.

اونور کلیچ (Öner Kılıç) کارگران مطرح ترکیه در گفت‌وگویی با خبرگزاری رسمی جمهوری آذربایجان ، با اعلام این خبر گفت: «همواره در فکر ساخت فیلمی درباره دده قورقود و معرفی این حماسه بودم. در نهایت تصمیم گرفتیم که این ایده را در غالب یک فیلم مسند به اجرا در بیاوریم»

اونور کلیچ در ادامه اضافه کرده است: « در مراحل ساخت این فیلم و تهیه سناریوها با کمپانی "آذر فیلم" همکاری داریم. ما ابتدا در این فکر بودیم که جغرافیای اصلی حکایت‌های دده قورقود مربوط به کدام مناطق است، لذا به همراه دخترم " تُرکان کلیچ" یک فیلم سنددار درباره این موضوع تهیه کردیم».

این کارگردان تُرک با بیان اینکه مراحل فیلم‌برداری از این فیلم در چند منطقه مختلف صورت خواهد گرفت، گفته است: «قزاقستان، گرجستان، آذربایجان و شهر ارزروم ترکیه مناطقی بودند که در این مستند معرفی شده‌اند».

بر اساس گفته‌های این کارگران اهل ترکیه، در حال حاضر فیلم دده قوقود در مرحله مونتاژ قرار دارد و در سال 2018 از شبکه تلویزیونی تی آر تی پخش خواهد شد.

در میان ذخایر ادبی و حماسی آذربایجانی در عصرهای مختلف «دده قورقود» جایگاه ویژه‌ای دارد. این حماسه که منعکس کننده قهرمانی‌های تُرکان آذربایجان در ادوار تاریخ است، نقش ویژه‌ای در معرفی دارایی‌های ملی آذربایجان دارد.

 

حماسه تاریخی دده قورقود هم‌اکنون یکی از ارزشمندترین میراث ادبی تُرکان جهان به شمار می‌رود این حماسه که گنجینه‌ای ارزشمند برای جهانیان نیز محسوب می‌شود به زبان‌های انگلیسی، آلمانی ،روسی و ایتالیایی ترجمه شده است.

 

حماسه دده قورقود معرف فرهنگ و شعور بالای جهان‌بینی تُرکان در جغرافیای تاریخی آذربایجان است. این اثر در سال 1998 به‌عنوان میراث ملی تُرکان آذربایجان در سازمان یونسکو ثبت گردید و در سال 2000 میلادی نیز هزار و سیصدمین سالگرد نوشته شدن حماسه آذربایجانی دده قورقود، از طرف یونسکو جشن گرفته شد.

اعلام برنامه کلاس‌های زبان و ادبیات ترکی در زنجان

علی اصغر اجاقلو روز چهارشنبه، در گفت‌وگو با فارس اعلام کرد انجمن ادبی اشراق در طول سال برنامه‌های متعددی اجرا می‌کند.

 

اجاقلو با اشاره به اینکه یکی از برنامه‌های این انجمن برگزاری کلاس‌های زبان و ادبیات ترکی با همکاری انجمن ادبی «قیزیل اوزن» است، اعلام کرد از جمله این کلاس‌ها، داستان نویسی و کارگاه نقد و برسی است که شنبه‌ها از ساعت 17 عصر برگزار می‌شود.

 

دبیر انجمن ادبی اشراق زنجان همچنین از برگزاری جلسات نقد و بررسی رمان به صورت هفتگی خبر داد و افزود این کلاس روزهای یکشنبه از ساعت 17 برگزار می‌شود.

 

اجاقلو همچنین از برگزاری کلاس «نسیمی‌خوانی» و «تحلیل آثار کلاسیک ترکی» خبر داد و گفت:«این کلاس روزهای دوشنبه از ساعت 16 برگزار می‌شود.»

 

به گفته اوجاقلو روزهای سه‌شنبه از ساعت 16 کلاس «دستور زبان ترکی آذربایجانی» به صورت پایه و مقدماتی برگزار می‌شود، همچنین کلاس پایه و مقدماتی نیز از ساعت 17 و 30 دقیقه روزهای سه‌شنبه برگزار می‌شود.

 

دبیر انجمن ادبی اشراق زنجان گفت:«همچنین روزهای چهارشنبه از ساعت 17 نیز، کلاس شعرخوانی و کارگاه نقد و بررسی برگزار می‌شود.»

 

وی با اشاره به اینکه گذراندن دوره دستور زبان ترکی و کتابخوانی روزهای سه‌شنبه در استفاده بهتر و موثرتر از کلاس‌‎های آموزشی دیگر مفید خواهد بود.

 

به گفته اجاقلو، کلاس‌های زبان و ادبیات ترکی و کتابخوانی در فرهنگسرای امام، طبقه دوم محل انجمن ادبی اشراق برگزار می‌شود