باز در بر همان پاشنه خواهد چرخید! چند روز است باز به چهره غبار گرفته شهرم نگاه می کنم و به شیارهای روی پوستش، که آسمان را در پس خود به حصار کشیده است و باز زیر آسمان بی نور اردبیل. وای چه خبر شده که هر الف بچه‌ای شده شیفته فر و منصب و مسند، و یک جعبه گل لاوین و شیرینی هلال خامه گرفته دستش، و با شوقی به دل، شوری به جان در اشکوبه سوم عمارتی در باغ ملی دورادور تازه واردی مهربان پرسه می زند و سیمین بری، گل پیکری، از ماه و گل زیباتری، هم جان و هم جانانه‌ای، شور دل و هم دلبری سر می دهد؟ اما شهر و زادنگاه من! چه کسی به باد خواهد گفت آن چه را که به وی وحی شود که من و تو همچنان زنده‌ایم. ای شهر چندین سال غفلت و نسیان و خموشی و سکوت بی صدایی، بگذار من هم چو جرعه و چکه بارانی باشم در این دشت، تا از پونه بهاری سخن گویم و به اندازه‌ای که لبخند تو را روی نوشته‌هایم بیابم، اجازه هست که عشق تو را در کوچه‌ها داد بزنم؟

اردبیل! آیا آن روزها فرا خواهد رسید که شاپور برزگرها، عقیل عرش‌نشین‌ها، سید جعفر خراسانی‌ها، علیار ضرغام‌ها، کاظمی‌وند و ناصرعلی صوفی‌ها و نازنینان مهربان دیگر از جبهه باز گردند؛ ما را در آغوش گیرند و برایمان کتابچه و قلم تهیه ببینند؟ معلمان وارسته و عاشقمان که از عالم خاک رسته و در جوار حق آرمیده‌اند، یکبار دیگر بیایند و برای ما درس بخوانند و نحله و مکتب‌خانه نیمه ویرانه‌مان دو مرتبه آباد و برقرار شود؟

اردبیل! روح بیمار و زنگار گرفته و دل چرکین و همه اخلاق بد، از کین و حسد و حرص و نخوت و مغروری آنچنان ما را پوچ و تهی ساخته که هیچ داعیه و محرک فرایاز و برین و متعالی دیگر، جز خصلت‌های خودخواهانه در وجودمان جربزه و جرأت جوانه زدن پیدا نمی‌کند و تلاش های روزمره‌ و همه روزه مان چیزی جز پیامد و پژواک حالت های درونی برای ارضای آرزوی نفس، و اشتیاق و رغبت و سودا نیست.

اردبیل؛ از یاد نبرده‌ام که با همه برازندگی و شایستگی و ارج و ارزشت به محاق فراموشی سپرده شده‌ای؛ پندار که امشب شب پریا در کنار دلبری و این بخت و طالع چرخ و زمانه است.

اردبیل! اگر لفافه مهیب سکوت و سیاهی موهوم قیرگون شب، در هجوم بانگ خدایی و دعا و راز و نیاز و ندبه آن بزرگ مرد تاریخ در هم شکسته است که جاودانه تاریخ پایدار خواهد ماند؛ این را نیز به فراموشی نسپاریم که این سیاهی و تاریکی شب، کرسی در غلتیدن فرصت‌طلبان خمود تن‌پروری هم است که با تن پوش چرک‌واره‌ای از ریا و طمع و ولع در پشت نقابی خودساخته لمیده‌اند.

اردبیل! چیره‌تر امروز از پشت نقاب/ برقع و رخ پوشه به یکدیگر می‌نگریم. روابط ما مقرراتی، بی روح و بی جهت و بر قاعده و بنیان مدخل ورود بر داده‌ها و مفروضات مهمل و بیهوده و ارزان و پوچ و تهی و گنگ و مبهم و بی معنا و در غایت و ختام سنگرگیری در ضعف‌های دیگری بوده است. با این که به یک شکل و گونه عمل می‌کنیم و از یک گوهر و آل و ایل و تباریم و نصیب و قسمت و سرانجام و حکم ازل و قضای ازلی همانند و یکسان داریم و عاقبت الامر در یک مسلخ و مذبح قربانی شرعی خواهیم شد، حاشا و اصلا حاضر نیستیم دیواره‌های زمخت و پینه خورده خودفریفتگی و خودشیدایی و خودمفتونی را شکسته و از پرچین و میان بار و دیواری که به گرداگرد خویش کشیده‌ایم، بدر آییم و باز هم در وادی‌های بی دیده و بی‌کرانه کج رایی و کج بازی از سنگ مرگ جامی می‌سازیم و سلامت‌باش‌های دوست‌کامی ما از بارقه‌های دوستی و کینه و اقرار است، و تا باور کنیم که سکوت و خموشی، خود سخنی است؛ در داغ و دریغ و رنج و غصه همدیگر دست افشانده و به سرور و نشاط و جست و خیز در می‌آییم و خیمه‌نشین و خیمه‌گه بشاست و هلهله و جوش و خروش بر می‌افکنیم. به سراب‌ها دل بسته‌ایم و باز هم حاضر نیستیم، آن سان که هستیم همدیگر را بشناسیم و رنگ زیبای یکرنگی خود را بنمایانیم و روبنده و رخ پیشه از رخسار برکنده و ضعف‌های خود را جست و جو و به آن‌ها اذعان و اعتراف کنیم و بی‌آلایش و بی‌تکلف، و بی‌خواهش و بی‌مقصود گام در راهی بگذاریم که شروع و آغازش آن صدق، و دوستی بدون شائبه ریا و نفاق است.

برتر آن خواهد بود که خویشتن را به عنوان نسلی که خود را در نوک پیکان حرکت تکاملی مردمش احساس می‌کند، به سنجش و محاسبه گیریم که در این میان و در اوج محرومیت و مظلومیت استان همیشه سرفراز اردبیل، ما چه کرده‌ایم؛ آیا گامی فرا پیش نهاده‌ایم؟ گرهی از پیچیدگی‌های مردم استان گشوده‌ایم؟ باری از دوش مردم برگرفته و در سخت‌ترین لحظه‌های زندگانی و در افت و خیزها و راه پرپیچ و خم سازندگی و تعالی همه جانبه کشور و پیشرفت و بالندگی، در کنار مردم استان بوده‌ایم و آیا رسالتی را که بر آن تعهد سپرده بودیم، به انجام رسانیده‌ایم؟ /  دکتر حبیب شهبازی شیران