تغییر خط قزاق‌ها گامی در جهت کاهش وابستگی به روسها

رئیس‌جمهور قزاقستان در پیام سالانه خود به پارلمان این کشور بر لزوم برنامه‌ریزی برای تغییر خط از سیریلیک به لاتین تا سال ۲۰۲۵ تأکید کرد. 

«نورسلطان نظربایف» رئیس‌جمهور قزاقستان تغییر  خط کشورش از سیریلیک به لاتین را سبب رشد زبان قزاقی و تبدیل شدن به زبان تکنولوژی  معاصر دانست.وی هدف از این اقدام را آمادگی بیشتر برای ارتباط با مردم جهان و مجامع علمی و آموزشی  دنیا عنوان کرد.

به گفته نظربایف، در قزاقستان تا مدتی از الفبای لاتین و الفبای سیریلیک در کنار یکدیگر استفاده  می‌شود و سپس به تدریج الفبای لاتین برای زبان قزاقی مورد استفاده قرار خواهد گرفت. طبق قانون اساسی این کشور زبان قزاقی در کنار زبان روسی مقام دولتی دارد و حتی رشد اقتصاد این کشور سبب شده که استفاده از زبان روسی در اسناد رسمی محدود شود.

در قزاقستان که یکی از اعضای اتحادیه کشورهای ترک زبان است با جمعیتی معادل ۱۷ میلیون نفر زبان قزاقی زبان دولتی است و زبان روسی برای  ارتباط بین قومیت‌های مختلف در این کشور است.کارشناسان این اقدام نظربایف را گامی در جهت کاهش وابستگی به روس‌ها ارزیابی می‌کنند.

خط «سیریلیک» یا «آزبوکا» یک خط الفبایی است که در امپراتوری مجارستان اوایل قرن دهم میلادی  در مدرسه ادبیات «پرسلاو» به خاطر «بوریس اول» (بلغارستان که می‌خواست بلغارها سیستم نوشتاری خودشان را داشته باشند)، ایجاد شد. این خط اساس الفباهای مورد استفاده در زبان‌های مختلف به ویژه زبان‌هایی که منشاء اسلاوی  دارند و همینطور  زبان‌های غیراسلاوی که از روسی تأثیر گرفته، می‌باشد.

درباره تاریخچه این خط می‌توان گفت که در قرن نهم میلادی و پس از پاگرفتن اسلاوها در سرزمین «موراویا»، «راستیسلاو» فرمانروای این سرزمین برای پاکسازی این سرزمین از کلیسای رم، از  «کنستانتین» امپراتور «بیزانس» درخواست کرد که آموزگارانی را برای وی بفرستد تا مردم را به زبان خود با مسیحیت آشنا کنند.

پس از آن ۲ برادر روحانی به نام‌های «سیریل» و «متودیوس» به یک گروه اسلاو سپرده شدند و آنان نیز در برابر ایستادگی سرسختانه کلیسای رم که برگردان کتاب مقدس را تنها به زبان‌های  «عبری»، «یونانی» و لاتین پذیرفته می‌دانست، انجیل را به زبان اسلاوی برگرداندند.

به این ترتیب الفبای سیریلیک که دارای برخی نویسه‌های یونانی است، به نام پدیدآورنده‌اش سیریل شناخته و سیریلیک رفته‌رفته خط اسلاوها شد. آنگاه روس‌ها، اوکراینی‌ها، بلغارها و صرب‌ها این خط را به همراه آئین ارتدوکس یونانی پذیرفتند  و سیریلیک الفبای زبان روسی شد.

اکنون در کشورهای تاجیکستان، قرقیزستان و قزاقستان از خط و الفبای سیریلیک استفاده می‌شود. لازم به ذکر است که تمام متون قدیمی قزاقی به خط برگرفته از عربی بود و بعد از اشغال قزاقستان  خط قزاقهای اول به لاتین و از دهه ۳۰ میلادی به سیرلیک تغییر یافت.