دورنا نیوز : مجریان برنامه های ترکی شبکه ی آذربایجان غربی ( شبکه های استانی ترک زبان ) تا چه حد به این زبان مسلط هستند؟

تاثیر گذاری یک برنامه بر روی مخاطبان خود و میزان رضایت مندی آنان از آن برنامه و هم چنین توانایی یک برنامه ی تلویزیونی در برطرف کردن نیازهای مخاطبان خویش به عوامل متعددی نیازمند میباشد که به طور مثال میتوان به مواردی هم چون : زمان پخش برنامه، مدت پخش آن، مهارت مجریان در اداره ی برنامه، داشتن قسمت هایی مهیج و متنوع با توجه به نوع آن ، میزان تسلط مجری به زبان گفتاری برنامه و مواردی از این قبیل اشاره کرد که هر کدام در جایگاه خویش از اهمیت بالایی برخوردار  بوده و میتوانند بر روی رضایت مخاطبان و یا عدم رضایت آنان از برنامه ی مورد نظر ،تاثیر زیادی داشته باشند.

اما در میان همه ی این عوامل ، تسلط مجری یا مجریان یک برنامه بر زبان گفتاری آن که میتواند فارسی، ترکی و سایر زبان های رایج در کشور باشد ،از اهمیت نسبتا بیشتری نسبت به سایر موارد برخوردار میباشد چرا که تکلم صحیح مجری به زبان گفتاری برنامه و استفاده نکردن وی از واژه ها و اصطلاحات رایج سایر زبان ها ، میتواند نقش عمده ای در میزان رضایت بینندگان و مخاطبان از آن برنامه داشته باشد و باعث جذب مخاطبان متعدد و علاقه مند به برنامه ی مورد نظر شده و هم چنین مهارت وی در تکلم به زبان گفتاری برنامه خود نوعی نشان از احترام نهادن بر آن زبان و پایبند بودن به اصول تکلم بدان زبان میباشد.

از این رو و با توجه به اهمیت بالای این امر،لازم  است تا برای حفظ مخاطبان فعلی و جذب مخاطبان جدید و بالا بردن درصد رضایت آنان از برنامه هایی که به زبان های مختلف در شبکه های استانی کشور تولید و پخش میشوند، دست اندرکاران آنان با انتخاب مجریانی خبره و با تجربه و کاملا مسلط به زبانی که قرار است برنامه ی مورد نظر به آن زبان تولید و پخش شود، برنامه ای مبتنی بر اصول حرفه ای و احترام به زبان مذکور از طریق تکلم صحیح و اصول مند آن تهیه و پخش شود.

اما ببینیم صدا و سیمای استان آذربایجان غربی ،به عنوان یکی از استان های اکثریت ترک نشین ایران،تا چه حد به این مقوله ی مهم و تاثیر گذار توجه کرده و آن را به عنوان یک قاعده در برنامه هایی که به زبان ترکی تهیه و برای مخاطبان خویش پخش میکند،مورد استفاده قرار میدهد؟

اگر شما نیز تا کنون نظاره گر حتی یکی از برنامه ی به اصطلاح ترکی این شبکه  یعنی شبکه ی آذربایجان بوده باشید، به احتمال زیاد متوجه شده اید که مجریان این برنامه ها گرچه ظاهرا به زبان ترکی تکلم کرده و برنامه را با عنوان یک برنامه ی کاملا ترکی به مخاطبان خویش عرضه میکنند ولی در عمل به راحتی بیش از نیمی از کلمات و اصطلاحات به کار برده شده را از زبان هایی دیگر هم چون فارسی و عربی به عاریت گرفته و عملا ارزش زبان ترکی را با بی تجربگی و عدم آشنایی کامل خویش با زبان ترکی پایین آورده و باعث نارضایتی اکثر مخاطبان خویش در سطح استان و حتی استان های هم جوار از برنامه های تولیدی این شبکه میشوند و خود این امر باعث شده است تا آمار بینندگان این شبکه ،به دلیل رعایت نکردن چنین قاعده هایی روز به روز کاهش یافته و درصد رضایت مندی مخاطبان از آن ها با افت چشم گیری همراه باشد.

به طور مثال میتوان به برنامه ی «آی ایشیقی» که به جای برنامه ی یوردوموز از فروردین امسال شروع به کار کرده است اشاره کرد.این برنامه که موضوعات مورد بررسی شده در آن غالبا موضوعاتی درخور توجه و مورد نیاز در سطح جامعه میباشند با وجود داشتن نقاط مثبت فراوان به دلیل تسلط پایین مجریان آن به زبان ترکی عملا نتوانسته است با توجه به پر بار بودن موضوعات برنامه، مخاطبان قابل توجهی برای خود فراهم آورد یا میتوان به برنامه های دیگری هم چون:گون آیدین(برنامه ی صبح گاهی)،سلام اوشاقلار(برنامه ی کودک)،کندیمیز(برنامه ی کشاورزی) ،آبادلیق(تبلیغات برنامه های شهرداری) و …که آن ها نیز با وجود نقاط مثبت ،اما تسلط بسیار پایین مجریان به زبان ترکی از این مشکل یعنی مخاطبان کم و نارضایتی های فراوان توسط مردم استان رنج میبرند،اشاره کرد

هم چنین در بخش های خبری مختلف این شبکه که مثلا به زبان ترکی پخش میشوند نیز میتوان این ضعف اساسی را احساس کرد، به طوری که گویندگان این بخش های خبری اکثر واژه های مورد استفاده ی خویش را از زبان فارسی انتخاب کرده و عملا کیفیت گفتاری زبان ترکی را پایین آورده و نارضایتی بینندگان را بر می انگیزند.

با وجود چنین ضعفی،حتی در برخی موارد شاهد به کار گیری کارشناسان و میهمانان غیر ترک زبان در این برنامه ها میباشیم که باعث می شود بخش قابل توجهی از این برنامه ها که با عنوان برنامه های ترکی به مخاطبان عرضه میشود مجبورا به زبان فارسی ادامه یافته و برنامه عملا به یک برنامه ی غیر ترکی مبدل شود!

استفاده ی های مکرر و بی حد و اندازه ی مجریان این برنامه ها از سایر زبان ها و به ویژه زبان فارسی در حالی است که زبان ترکی آذربایجانی خود به عنوان یکی از قاعده مندترین و پر تکلم ترین زبان های دنیا،آن قدر کامل و غنی میباشد که هیچ نیازی برای استفاده از اصطلاحات،واژه ها و ضرب المثل های رایج در سایر زبان ها برای رساندن هدف و منظور مجری به مخاطبان نداشته و خود به عنوان زبانی سرشار از اصطلاحات ،واژه ها و سایر ابزار های مورد نیاز برای تفهیم منظور و هدف،زبانی کامل و مستقل از سایر زبان های بشری شناخته شده،وگوینده قادر است به راحتی و تنها با اتکا به گنجینه ی واژه های این زبان و با هیچ گونه،دخالت دادن سایر زبان ها به نحو احسن منظور و مقصود خویش را به مخاطبان و شنوندگان انتقال دهد.

حال جای بسی تعجب و افسوس دارد که چرا با وجود چنین ویژگی منحصر به فرد و خارق العاده ای که زبان ترکی از آن بهره مند است، مجریان برنامه های ترکی شبکه استانی آذربایجان غربی ،چه در برنامه های صبح گاهی ، چه در بخش های خبری مختلف و چه در سایر برنامه های آن که مثلا به زبان ترکی پخش میشوند تا به قول خویش نیاز های فرهنگی ترک زبانان استان را تامین کرده و به رسالت خویش در قبال جامعه ی ترک زبانان استان عمل کنند، ارزش زبان ترکی را که ازکهن ترین زبان های رایج در ایران و دومین زبان پر تکلم در آن است،را با تکلم ناقص خویش پایین آورده و به نوعی زبان اکثریت مردم استان و درصد قابل توجهی از جمعیت کشور را در اذهان  عمومی ،زبانی ناقص و ناکامل جلوه دهند؟آیا این نوعی توهین غیر مستقیم به زبان ترکی و ترک زبانان استان و حتی ترک زبانان سایر نقاط کشور نمیباشد؟!؟

مجریان این برنامه ها طوری به اصطلاح ترکی صحبت میکنند که حتی هم وطنان فارس زبان و یا سایر ایرانیان نیز به راحتی میتوانند منظور و مفهوم گوینده را درک و متوجه سخنان وی شوند و این در حالی است که زبان ترکی یک زبان کاملا متفاوت با زبان فارسی بوده و اگر قرار باشد برنامه ای به زبان ترکی و صرفا جهت استفاده ی ترکزبانان استان تهیه و پخش شود،پس چه معنایی دارد که مجریان آن طوری صحبت کنند که انگار برنامه ای به زبان فارسی اجرا میکنند؟و چرا باید در استانی ترک زبان ،مجریانش توان صحبت کردن به ترکی را نداشته باشند؟آیا اگر صدا و سیما در کادر مجریان خویش مجریانی توانا و فعال در بخش ترکی نداشته باشد،آیا در این استان مجری که بتواند به زیبایی ترکی را تکلم و به وسیله ی آن برنامه ی درخور شایستگی های ترک زبانان استان اجرا کند وجود ندارد؟

مسلما که این طور نیست و در سرتاسر استان هستند افرادی که توانایی و شایستگی اجرای چنین برنامه هایی را دارا بوده و از استعداد فراوانی بهره مند هستند،ولی انگار این خود صدا و سیمای استان میباشد که قصد استفاده و به کار گیری چنین افرادی را در برنامه های ترکی خود نداشته و ندارد و این امر باعث ایجاد ابهامی گنگ و نامعلوم در اذهان عمومی استان و صاحب نظران شده است،چرا که از قدیم گفته اند هرکسی را بهر کاری ساخته اند و هر انسانی بنا بر توانایی های خویش باید در جاهایی به کار گرفته شود که توانایی انجام آن را نه به صورت سطحی بلکه به نحو احسن را داشته باشد،و حال آن که مجریان برنامه های ترکی شبکه ی استانی به هیچ وجه از توانایی های لازم برای اجرای یک برنامه به صورت کاملا ترکی برخوردار نیستند،و البته این امر به هیچ وجه شایستگی ها و توانمندی های آنان را به زیر سوال نمی برد و شاید بهتر است بنا بر توانمندی های آنان ،در برنامه های دیگر این شبکه مثلا برنامه هایی که به زبان فارسی پخش میشوند از این مجریان که از توانایی خاصی در صحبت به زبان فارسی بهره مند هستند استفاده شود.

با توجه به عملکرد ضعیف رسانه ی ملی و به ویژه شبکه ی استانی آذربایجان غربی در بخش برنامه های ترکی ،میتوان گفت،که یکی از عوامل عمده ی استفاده ی بیش از حد مردم استان از گیرنده های ماهواره ای ،عدم پاسخ گویی به نیاز های فرهنگی آنان توسط شبکه های ملی و استانی میباشد که متاسفانه این امر سبب شده است تا مردم استان برای بهره مندی از برنامه هایی به زبان مادری خویش،به شبکه های تلویزیونی کشور های همسایه روی آورده و به میزان بسیار کمی از تولیدات ملی بهره برند که این خود عاملی است برای ظهور تفکرات و عقاید ضد ایرانی در افکار و اذهان استفاده کنندگان از این شبکه ها،و بروز مشکلات متعدد فرهنگی در سطح جامعه.

این در حالی است که شبکه های ملی و استانی میتوانند به راحتی و با تولید برنامه هایی به زبان ترکی،که تمامی اصول و قاعده های زبان ترکی در آن رعایت شده و زبان ترکی آن گونه که هست در آن برنامه ها تکلم شده و به مخاطبان بسیار آن عرضه شود،به نیاز های متعدد فرهنگی جامعه ی ترکزبانان ایران و به ویژه استان آذربایجان غربی که تاکنون بی جواب مانده اند،پاسخی قانع کننده داده و میل و رغبت آنان برای استفاده از شبکه های داخلی در جهت رسیدن به خواسته های خویش را افزایش و از تمایل آنان برای بهره مندی از شبکه های خارجی که کاملا در مسیری مخالف با اصول اخلاقی و ارزش های انسانی میباشند کاسته و ازتماشای آن ها باز دارند.

و این روش و راهکار به نظر بسیار موثر تر و نتیجه بخش تر از جمع آوری ماهواره ها از پشت بام ها با انواع و اقسام روش های ابتدایی به نظر میرسد،چرا که پیش گیری همیشه بهتر از درمان است و چه پیشگیری بهتر از فراهم آوردن بستر های پاسخ گویی به نیاز های مردم و رفع آن نیاز ها قبل از متوسل شدن آنان به ابزار های بیگانه؟!؟آیا بهتر نیست که قبل از انداختن گناه استفاده از ماهواره بر گردن مردم استان،ابتدا از عوامل و دلایل آن باخبر شده و در جهت از میان برداشتن این عوامل تلاش شود تا هم مردم بتوانند نیاز های فرهنگی خویش را از شبکه های داخلی تامین کنند و هم جامعه بیش از این در دام هزاران تله ی شبکه های ماهواره ی گیر نیفتاده و از فساداجتماعی و هزاران نتیجه ی تلخ دیگر حفظ شود؟

اما متاسفانه میتوان گفت هم اکنون،برنامه های مختلف شبکه ی استانی آذربایجان غربی که به زبان ترکی پخش میشوند،به سبب عدم رعایت اصول تکلم و استفاده از این زبان و حتی به سبب عدم رعایت بسیاری از اصول دیگر که خود آن ها نیاز به تحلیل ها وبررسی های جداگانه دارند،به هیچ عنوان توانایی پاسخ به نیاز های فرهنگی ترک زبانان استان را نداشته و باید با یک بازنگری کلی و با اتخاذ تدابیری، اصلاح و با توجه به نوع نیاز مردم استان تهیه و پخش شوند که لازمه ی این امر ،تغییر در نگرش مسئولین نسبت به زبان ترکی،و بهره مندی و حتی تربیت مجریانی کار بلد در این سازمان میباشد.

توجه به نیاز های فرهنگی و تلاش برای رساندن مردم به خواسته های خویش در این حوزه یکی از مهم ترین رسالت های شبکه های استانی و محلی میباشد که امیدواریم ،صدا و سیمای آذربایجان غربی نیز به این رسالت مهم توجه کرده و آن را سرلوحه ی امور خویش قرار دهد.باشد که روزی زبان ترکی،این زبان زیبا و شیرین جایگاه اصلی خویش را در این شبکه وحتی شبکه های ملی کشور پیدا کرده و هم چون سایر زبان های رایج در کشور صلابت و پویایی پیشین خود را به دست آورد.

باید توجه داشت که هر زبانی برای خود اصول و قاعده هایی دارد که در صورت رعایت نکردن آن ها ،زبان مورد نظر ناقص به نظر رسیده و عملا نمیتوان از ویژگی ها و توان مندی های آن زبان به درستی بهره برد، و ما با توجه به این ضعف موجود در شبکه ی استانی از صدا و سیمای مرکز آذربایجان غربی نه صرفا به عنوان یک خواسته ی شخصی بلکه به عنوان یک خواسته ی عمومی ،میخواهیم که ارزش و صلابت زبان ترکی را در برنامه های خویش حفظ کرده و به رسالت خویش در این حوزه به نحو احسن عمل کرده و این رسالت مهم را در تولید برنامه هایی ناقص و غیر اصولی خلاصه نکند.