• کلیات:

  • 1-1-            تاریخچه و پراکنش جغرافیایی آرتمیا:

  • اولین گزارش در رابطه با آرتمیا در سال 1755 توسطSchlosser  ثبت گردید . این شخص آرتمیا را در نمونه های آبی که از آبگیرهای شور منطقه لیمینگتون انگلستان گرفته بود مشاهده کرد . در سال 1758 میلادی لینه این جانور را خرچنگ آب شورCancer salinusنامید و سپس در سال 1819 میلادی مجدداً لیچ آن را میگوی آب شور Artemia salinaنامگذاری کرد .
  • آرتمیای دریاچه ارومیه برای اولین بار در سال 1899 توسط شخصی به نام Gunther گزارش شد ودر سال 1976 توسط Bowen و Clark بعنوان گونه ای جداگانه به نامArtemia urmianaشناخته و نامگذاری شد .
  • ارزش غذایی و کاربرد آرتمیا در تغذیه آبزیان در سال 1933 توسط Sealeدر آمریکا و در سال 1939 توسط Rollebson در نروژ مشخص گردید . در ایران اولین بار در سال 1351 و در پرورش ماهیان خاویاری از آرتمیا استفاده شد .
  • آرتمیا سخت پوست بسیار کوچکی است که در آبهای بسیار شور زندگی می کند و به شوری های بالا عادت دارد . از آنجا که آب های شور در سراسر دنیا فراوان است این موجود نیز در اکثر نقاط دنیا پراکنده است و چون آرتمیا در شرایط بد محیطی سیست تشکیل می دهد سیست آن می تواند توسط باد یا پرندگان آبی مهاجر به سایر نقاط منتقل شود .


  • پراکنش
  •  آرتمیا در ایران علاوه بر دریاچه ارومیه که دارای گونه مختص خود است در نقاط دیگر نیز گزارش شده است که از جمله آن ها دریاچه های قم ، جازموریان ، پریشان ، مهارلو، بختگان ، مرداب گاو خونی و... می باشد. از این میان آرتمیای دریاچه ارومیه هم دو جنسی است و هم بکرزا ولی سایر گونه های موجود فقط بکرزا می باشند.
  • خلاصه:

  • امروزه استفاده از آرتميا بعنوان يكي از منابع غذاي زنده در تكثير وپرورش آبزيان رو به افزايش است . يكي از گونه هاي آرتميا كه بومي درياچه اروميه در ايران است Artemia urmiana مي باشد .این گونه از نظر تغذیه مراحلی از زندگی آبزیان بسیار با اهمیت است . از آنجايي كه قيمت سيست آرتميا در بازار بالا است بايد از سيست هاي موجود بهترين استفاده شود؛ بدين معنا كه شرايط محيطي كه براي انكوباسيون سيست ها و تبديل آن ها به ناپلي آرتميا بكار مي رود بگونه ای تنظيم شود كه حداكثر درصد تفريخ سيست را داشته باشيم . به همين منظور و از آنجايي كه شوري و نور دو عامل محيطي مهم براي تفريخ سيست هاي اين جانور هستند اثر همزمان اين دو فاكتور محيطي برروي درصد تفريخ سيست های آرتمیای ارومیه دراين آزمايش در شوری های 5و10و20و30و40و50و60 گرم در لیتر و نورلامپ های 60 و120 وات در محیط آزمایشگاه مورد مطالعه قرار گرفت . در نهایت مشخص گردید كه ميزان تفريخ در هنگام تابش نور بيشتر، بالاتر است و نيز از بين شوري هاي مورد مطالعه در اين آزمايش ، مشخص گرديد كه بيشترين درصد تفريخ مربوط به شوري 20 گرم در ليتر و كمترين آن مربوط به شوري 50 گرم در ليتر مي باشد و در ساير موارد نيز ميزان تفريخ با تغيير شوري تغيير مي يابد .

  •  

  • مقدمه:

  • با توجه به رشد روزافزون جمعیت کره زمین و نیاز این جمعیت به تامین پروتئین مورد نیاز بدن و محدود بودن منابع فعلی برای بر طرف کردن این نیاز ، پرداختن به امر آبزی پروری و بازسازی ذخایر آبزیان در محیط طبیعی یکی از مهمترین اموری است که باید بیشتر بدان توجه نمود.

  • امروزه در پرورش لارو میگو و ماهیان پرورشی بخصوص ماهیان آب شور استفاده از غذای زنده کاربرد فراوانی دارد . از میان منابع متعدد ومتنوع غذای زنده ، نوزاد میگوی آب شور یا آرتمیا در آبزی پروری از اهمیت بسزایی برخوردار می باشد . دلیل این امر،ارزش غذایی بالا ، قابلیت هضم زیاد ، تنوع اندازه ، روش تولید سهل و آسان و قدرت تحمل شوری های متنوع در این جانور است . اندازه آرتمیا با توجه به اندازه دهان آبزیان بسیار مناسب است . ازجمله این آبزیان ماهیان خاویاری ، پست لارو میگوها ، ماهیان زینتی و ماهیان پرورشی در مراحل خاصی از دوران لاروی می باشند. علاوه بر این موارد ، می توان بسیاری از مواد تغذیه ای ، ویتامین ها ، مواد معدنی و مواد دارویی را توسط غنی سازی یا Enrichment آرتمیا در اختیار آبزیان پرورشی قرار داد؛ چراکه یکی از مهمترین مشخصات آرتمیا تغذیه این جانور به صورت فیلتر کننده غیر انتخابی Non selective filter feeder است و به راحتی می توان با وارد کردن مواد مورد نظر به محیط پرورشی آرتمیا ، آن را وارد بدن آرتمیا نموده و سپس با تغذیه آبزی پرورشی توسط این آرتمیای غنی شده ماده مورد نظرمان را به آن منتقل نماییم .

  • سیست آرتمیا از منابع مختلف جمع آوری شده و یا پرورش داده می شود و پس از خشک کردن وبسته بندی با قیمت بالایی در اختیار آبزی پروران قرار می گیرد . تهیه سیست آرتمیا و تفریخ سیست آن یکی از مراحل مهم در تکثیر و پرورش آبزیان به حساب می آید و با توجه به قیمت بالای این سیست ها استفاده بهینه از آن باید مورد توجه قرار بگیرد تا در هنگام تفریخ سیست شرایط محیط به گونه ای تنظیم شود تا به بالاترین درصد تفریخ دست پیدا کنیم .

  • 1-2-رده بندی آرتمیا :

  • آرتمیا از لحاظ رده بندی جزو شاخه بندپایان ، رده سخت پوستان ، زیر رده آبشش پایان ، راسته بی زرهیان ، خانواده ، جنس و گونه های متنوع می باشد و به آن میگوی آب شور یا Brine shrimp می گویند .

  •  

  • سویه های آرتمیا شامل:

  • آرتمیای بکرزا Parthenogenetica Artemia و آرتمیای دو جنسی Artemia Bisexual می باشد که از گروه دوم شش گونه مهم در دنیا شناخته شده اند .

  •  

  •  1-3- چرخه زندگی آرتمیا:

  • در محیط طبیعی در زمان های خاصی از سال آرتمیا تولید سیست هایی می کند که در سطح آب شناورند و توسط باد و امواج به طرف ساحلبرده می شوند. این سیست ها از لحاظ متابولیکی غیر فعالند . دور این سیست ها را جدار مقاوم و سختی پوشانیده که جنین داخلی را از استرس ها و فشارهای محیطی حفظ می نمایدو جنین می تواند تا زمان مساعد شدن شرایط در داخل سیست بماند. وقتی سیست در داخل آب با شرایط مناسب قرار بگیرد آب جذب می نماید و از حالت بشقابی به کروی تبدیل می شود و متابولیسم جنین شروع شده و پس از 24 تا 48 ساعت جدار سیست پاره شده و جنین که توسط لایه نازکی احاطه شده ظاهر می گردد . در مرحله چتری یا Umberella جنین به حالت آویخته در زیر پوشش خارجی قرار می گیرد و با کامل شدن رشد اینلایه نازک می ترکد و ناپلیوس بصورت شناور آزاد می گردد .

  •  

  • 1-4-ریخت شناسی آرتمیا:

  • آرتمیا در اولین مرحله لاروی یا اینستار1(InstarІ) به رنگ نارنجی متمایل به قهوه ای بوده و دارای چشم قرمز رنگ و سه جفت اندام ضمیمه ای می باشد که عبارتند از :

  • یک جفت آنتن اولیه که دارای وظیفه حسی است ، یک جفت آنتن ثانویه که دارای وظیفه حرکتی بوده و بعنوان فیلتر غذایی نیز مورد استفاده قرار می گیرد وماندیبول ها که صید غذا رابر عهده دارند .

  • ناحیه شکمی شامل یک لب بزرگ زیرین می باشد که وظیفه آن جذب ذرات غذایی و انتقال آن ها از فیلتر خاردار به دهان می باشد . ناپلیوس های اینستار1 بعلت غیر فعال بودن سیستم هضمی قادر به تغذیه نیستند . بعد از مدت 8 ساعت ، مرحله دوم لاروی یا اینستار2 آغاز می گردد که در این مرحله ذرات ریز غذایی شامل باکتری ها و سلول های جلبکی و دیتریتوس ها که اندازه ای بین 1 تا 50 میکرومتر دارند با فیلتراسیون به دستگاه گوارش انتقال می یابند . رشد و نمو لاروها طی 15 مرحله کامل می شود بطوریکه اندام های ضمیمه ای ولب ها در ناحیه تنه ظاهر شده وچشم های مرکب نیز در طرفین سر ناپلیوس رشد خود را آغاز می کنند .

  • از مرحله اینستار10 به بعد تغییرات ریخت شناسی عمده ای رخ می دهد بدینصورت که بدن آرتمیای بالغ از سه قسمت سر و سینه و شکم تشکیل می گردد . در قسمت سر ضمائمی از جمله یک جفت شاخک حسی کوچک Antennula ، یک جفت شاخک بزرگ قلابدار به نام Antenna ، یک جفت چشم مرکب Compound eyes ، یک جفت آرواره Mandibles و یک عدد لب بالایی Labrum وجود دارند .

  • آنتنول ها طویل و بدون بندند . آنتن ها در جنس نر رشد زیادی کرده و به قلاب های عضلانی تبدیل می شوند که صفت بارز جنس نر می باشد ودر عمل جفت گیری مورد استفاده قرار می گیرد . در جنس ماده آنتن ها کوچک مانده وبمانند یک جفت شاخک حسی عمل می نمایند .

  • در ناحیه سینه 11 جفت پای سینه ای وجود دارد که ساختمان یکسانی داشته واز سه اندام متمایز تشکیل شده است که عبارتند از : Telopode ها که بعنوان فیلتر و اندام حرکتی عمل می کنند ، Epipodite ها که بعنوان آبشش وظیفه تنفسی دارند و Exopode ها که بعنوان تنظیم کننده فشاراسمزی هستند.

  • ناحیه شکمی استوانه ای و طویل بوده و از 8 بند تشکیل یافته است(آذری تاکامی ،1380):

  • دو بند اول را با توجه به قرار گرفتن اندام های تناسلی در این ناحیه ، بندهای تولید مثلی می گویند که در جنس نر اندام های تولید مثلی شامل یک جفت بیضه ، مجاری دفران و یک پنیس یا آلت جفتگیری است و در جنس ماده شامل یک جفت تخمدان ، لوله های تخمک بر ورحم می باشد . بیضه ها و تخمدان ها در داخل شکم قرار دارند ؛ در حالیکه پنیس ها ورحم ها از سطح شکمی بند های تولید مثلی آویزانند . در انتهای شکم یک بند منشعب وجود دارد که Telson نامیده می شود و انتهای دو شاخه تلسون Furca نام دارد که دارای تعدادی تار مژکدار است که تعداد تارها و انشعابات فورکا بسته به گونه آرتمیا و درجه شوری وغلظت محیط متغیر است .

  •  

  •  

  • 1-5- تشریح اندام های داخلی آرتمیا:

  • 1-5-1- سیستم عروقی خون:

  • قلب یک لوله پشتی میانی و طویل است که در قسمت پشتی بدن امتداد دارد.یک جفت روزنه در اغلب قطعات سینه ای وجود داردوقلب در ناحیه جلو به حفره عمومی بدن باز می شود وحرکات دودی شکل واضحی وجود ندارد.

  • بعضی اوقات ،خون حاوی هموگلوبین محلول بیشتری در مایع پلاسما است که این وضعیت در حالت کمبود اکسیژن دیده می شود.

  •  

  • 1-5-2- سیستم تنفس:

  • اغلب گازهااز طریق سطح نفوذپذیر ضمائم سینه ای که آبشش ها را تشکیل می دهند مبادله می شوند.

  •  

  • 1-5-3- سیستم تنظیم اسمزی ودفعی فضولات:

  • در بعضی از سخت پوستان حداکثر شیب تنظیم اسمزی بین خون و محیط خارجی در جانور بالغ بیش از مراحل لاروی است یعنی یک جفت غده فکی در قسمت تحتانی آرواره زیرین دوم وجود داردکه به نام اندام های دفعی نامیده می شوند. اما در حقیقت عمل اصلی شان تنظیم فشار اسمزی است و نقش کمی در دفع مواد زائد حاصل از سوخت و ساز دارند.نیتروژن به شکل آمونیاک در سطوح آبششی جذب می شود .هر غده فکی کیسه بسته ای است که از حفره عمومی بدن مشتق می شود .آرتمیا یک تنظیم اسمزی کارآمد دارد و به میزان زیادی یوری هالین می باشد ودامنه وسیعی از درجه شوری آب را می تواند تحمل کند .یک پارامتر مهم در اکولوژی سخت پوستان یوری هالین کارایی تنظیم سلولی می باشد .گروهی از سخت پوستان بویژه آرتمیا در مواجهه با تغییرات شوری قادر به تنظیم فشار اسمزی خون خود هستند و می توانند از عهده مقابله با نوسانات شوری که در طبیعت اتفاق می افتد برآیند واین بدان معنی نیست که این جانوران در هر محیطی که قرار بگیرند موفق خواهند بود ، بلکه بعضی از گونه هادرآشیان اکولوژیک محیط آبزی اختصاصی خودقدرت تنظیم اسمزی خون بالاتری دارند که در جانور بالغ بیشتر از لارو است .

  •  1-5-4- دستگاه عصبی:

  • سیستم عصبی شامل یک مغز پشتی ، اتصال های حلقوی وطناب های شکمی جفت با گره های بند بند است.

  • 1-5-5- دستگاه گوارش: تکامل دستگاه گوارش آرتمیا در مراحل متاناپلیوس(InstarI)به تدریج آغاز می شود وبه سه بخش عمده زیر تقسیم می شود :

  • الف)دهان ، مری(mesophagus)

  • ب )روده میانی(mid gut)

  • ج )روده خلفی(hind gut)

  • الف)دهان ، مری :

  • دهان با منشأ برون پوستی (اکتودرمی)در سطح شکمی آرتمیا قرار دارد.غذا پس ازدهان وارد مری می شود.بخش ابتدای مری از سلول های مکعبی تشکیل یافته وهرچه به اتصال مری وروده میانی نزدیک می شودسلول ها تبدیل به نوع استوانه ای می شوند.

  • ب)روده میانی:

  • روده میانی بصورت شانه ای بوده و از غشاء نازکی پوشیده شده است . تمام سلول های پوششی روده میانی از سلول های منفرد کبدی- لوزالمعده ای تشکیل شده است که در جذب وذخیره گلیکوژن و چربی ،تنظیم اسمزی وترشح آنزیم گوارشی دخالت دارند.

  • ج)روده خلفی:

  • روده خلفی از غشاء بسیار نازکی مانند غشاء مری وآبشش ها تشکیل شده است و در انتها به مخرج منتهی می شود.

  • 1-5-6- مکانیسم گوارش در آرتمیا:

  • تغذیه آرتمیا از مرحله متاناپلیوس از طریق پالایش و با استفاده از پاهای لاروی شروع می شود.این پاهای لاروی مانند یک اندام پالایش است.

  • در مرحله عبور از متاناپلیوس و ورود به مرحله جوانی تراکوپودها کم کم رشد نموده و به دستگاه پالایش تبدیل می شوند.آرتمیاهای جوان وبالغ برروی تنه خود دارای11 جفت پای قدم زن هستندکه برای اعمال زیر بکار می روند:

  • 1-حرکت وتنظیم اسمزی که بوسیله قسمت اگزوپودیت(Exopodites)انجام می گیرد.

  • 2-فعالیت غذایی بوسیله قسمت تلوپودیت(telopodit) انجام می شود.

  • 3-عمل تنفس که توسط قسمت اپی پودیت(epipodit)صورت می پذیرد.

  • مژه های (Setae) این تراکوپودهادر جوانب پهلوها قرار گرفته اند.این رشته هابصورت یک دستگاه پالایش عمل می کنند.مژه های هر جفت تراکوپوددرطول مدت دریافت مواد غذایی ،جلبک ها و باکتری ها را جمع آوری می کنند. در طی پالایش ، مواد غذایی روی مژه ها تغلیظ می شوند و بعد در مجرای غذایی قرار گرفته وتوسط تراکوپودها به طرف دهان هدایت می شوند وغذاهای بلعیده شده از طریق دهان به مری رفته ودرنهایت برای هضم وجذب وارد روده می شوند(آذری تاکامی،1380).

  • -6-اهمیت آرتمیا در آبزی پروری:

  • سیست آرتمیا منبع غذایی مناسبی برای پرورش لارو ماهی و سخت پوستان به شمار می رود و سالانه هزارانتن سیست خشک آرتمیا در سراسر جهان خرید و فروش می شود.

  • آرتمیا عمده ترین منبع غذایی زنده ای است که در سطح جهانی در مراکز تکثیر میگو و ماهی (دریایی و آب شیرین) مورد استفاده قرار می گیرد.بنابر این باید دید که آرتمیا تا چه حد مجموعه خصوصیات یک موجود زنده مناسب برای تغذیه را در بر دارد. موجودات زنده مناسب تغذیه در واقع باید مجموعه ملزوماتی را از نظر آبزی پرور تأمین کنند . از نقطه نظر پرورش دهنده مشخصات یک موجود زنده بعنوان غذای مناسب اطمینان به قابلیت زیست موجود زنده ، سادگی بدست آوردن آن و توانایی کاربرد و مقاومت آن در هنگام مصرف می باشد. آرتمیا به بهترین وجهی تمامی این نیازها را برآورده می سازدزیرا ناپلیوس آرتمیا به سادگی در سیستم هایی بسته بندی می شود و در سراسر جهان در دسترس می باشد.

  • ارزش غذایی آرتمیا با توجه به گونه آرتمیا و منطقه جغرافیایی که در آن وجود دارد می تواند متفاوت باشد.

  • یک موجود زنده بعنوان غذا باید دارای ویژگی های تغذیه ای و فیزیکی زیر برای شکارچی باشد:

  • - از نظر فیزیکی نوزادان آرتمیا عاری از مواد خارجی و عوامل بیماری زا هستند.

  • - نوزادان آرتمیا برای صیاد قابل صید و لذیذ بوده و این ویژگی ها میزان پذیرش آن ها را برای طعمه خوار افزایش می دهد.ولی در بعضی موارد ممکن است بدلیل بزرگ بودن نوزادان آرتمیا ، بلع آن ها برای طعمه خوار ایجاد مشکل نماید .

  • درواقع اندازه موجود زنده در امر تغذیه بسیار مهم است و براساس اندازه دهان وسن ماهی متفاوت خواهد بود .

  • از نظر تغذیه ای آرتمیا به راحتی هضم و جذب می شود و بیشتر نیاز های غذایی (عناصر نادر) را برای لارو ماهیان و سخت پوستان آبهای شیرین و شور فراهم می آورد .

  • میزان عناصر غذایی موجود در آرتمیا به قرار زیر می باشد:

  • 1-6-1-اسید های چرب:

  • تجزیه بیوشیمیایی آرتمیا نشان داده است که وجود اسیدهای چرب اشباع نشده با زنجیره بلند HUFA در آرتمیا است که باعث بهبود پرورش گونه های ماهیان وسخت پوستان می شود.

  • کمبود مقدار HUFA از نوع20:5ω3 در آرتمیا منجر به بقای کمتر و رشد ضعیف تمام لاروهای برخی از ماهیان و سخت پوستان دریایی می شود .

  • البته آرتمیا این توانایی را دارد که در هنگام کمبود این اسید چرب ،آنرا تولید نماید. (Schauer and Simpson)

  • از طرفی گونه های مختلف آرتمیا با منشاء جغرافیایی متفاوت ، اثرات مختلفی را بر روی نسبت و درصد بازماندگی وبقاء انواع لارو ماهیان داشته است .

  • گونه های مختلف ماهیان دریایی و آب شیرین به انواع مختلف اسیدهای چرب نیازمند می باشند بطور مثال گونه های آب شیرین بطور عمده به 18:3ω3 یا 18:2ω6 نیازمند می باشند .

  • اسیدهای چرب ضروری فوق برای رشد ماهیان دریایی تأثیر زیادی ندارند و این گونه ها برای رشد طبیعی خود به اسید های چرب غیر اشباع با زنجیره بلند نظیر 20:5ω3 و 22:6ω3 احتیاج دارند .

  • ولی اسید های چرب 20:5ω3 و 22:6ω3 هم برای ماهیان دریایی وهم برای ماهیان آب شیرین مؤثر هستند .البته در این میان یک استثناء در مورد ماهی تیلاپیا وجود دارد زیرا تیلاپیا برای رشد نهایی خود به 18:2ω6 نیازدارد.

  • به هر حال آرتمیا را با توجه به ترکیب اسیدهای چرب آن به دو نوع آرتمیای آب شیرین با نسبت بالایی از 18:3ω3 برای ماهیان آب شیرین و نوع دریایی با نسبت بالایی از 20:5ω3 برای ماهیان دریایی تقسیم می کنند.

  • در این راستا بر اساس کارهای انجام شده در رابطه با میگو ثابت شده که اثر 22:5ω3 یا Hufaω3 در افزایش رشد ودرصد بازماندگی میگو در مراحل مایسیس و زوآ بیشتر از اسید لینولنیک(18:3ω3) و تأثیر اسید لینولنیک بیشتر از اسید لینولئیک(18:2ω3) است واین دو در مجموع اثری به مراتب بیشتر از اسید اولئیک دارند.

  • باتوجه به مطالب بیان شده ترکیب شیمیایی آرتمیا اورمیانا از نظر مقدار اسیدهای چرب غیراشباع با زنجیره بلند فقیر بوده(احمدی و همکاران،1990) لذا امروزه جهت غنی سازی آرتمیا از Hufaω3 و 20:5ω3 از روش های مستقیم وغیر مستقیم استفاده می شود .

  •   1-6-2-پروتئین ها:

  • از فاکتورهای مهم و اساسی که لازم است در جیره غذایی آبزیان مد نظر قرار گیرد ، میزان درصد پروتئین است که سعی می گردد با توجه به نیازهر آبزی در رژیم غذایی آن گروه آورده شود . بر همین اساس نیاز پروتئینی آبزیان حدود 25 تا 35 درصد است .آرتمیا از جمله منابع مهمی است که می تواند این نیاز پروتئینی را برآورده نماید. میزان درصد پروتئین خام موجود در آرتمیای پیش بالغ به طور تقریبی 0/61 درصد معین شده است (احمدی وهمکاران،1990) که این مقدار با توجه به رژیم غذایی آرتمیا می تواند متفاوت باشد . قابل ذکر است که علاوه بر کمیت،کیفیت پروتئین نیز حائز اهمیت است .

  •  1-6-3- چربی ها:

  • نقش عمده چربی ها در بدن موجودات زنده بطور خلاصه به شرح زیر می باشد.

  • 1-منبع تأمین انرژی

  • 2-منبع اسیدهای چرب ضروری

  • 3-منبع تأمین استروئیدها در بدن

  • 4-حلال ویتامین های محلول در چربی(A,D,E,K)

  • با توجه به نقش هایی که چربی ها ایفاء می نمایند ،لازم است که در جیره غذایی منظور گردند. باید متذکر شد که آبزیان قادر به ساخت پاره ای از مواد نیستند لذا باید حتماًدر جیره غذایی وجود داشته باشد که ازجمله این مواد،اسیدهای چرب ضروری می باشد.ولی در مجموع میزان نیاز آبزیان به چربی بطور تقریبی بین 5تا15 درصد است که آرتمیا بعنوان یک منبع غذایی این مقدار نیاز به چربی رابرآورده می کند.

  • 1-7- محیط زیست آرتمیا:

  • آرتمیا درآب های با شوری 45 تا 220 گرم در لیتر بخوبی زندگی کرده وشوری بالاتر و پایینتر از این را نیز تحمل می کند ولی اکثر فعالیت های متابولیکی و فیزیولوژیکی آن در شوری های خیلی پایین وخیلی بالا متوقف می شود . درجه حرارت مناسب برای آن نیز بین 20تا 30 درجه سانتیگراد است .

  • وجود آرتمیادریک زیستگاه به دو عامل بستگی دارد :

  • 1- میزان املاح آب باید به اندازه کافی بالا باشد( بیش از 100 گرم در لیتر) تا موجودات شکارچی مانند ماهی ها و بندپایان قادر به زندگی درآن محیط نباشند .

  • 2- میزان درجه حرارت آب باید طوری باشد که آرتمیا بتواند رشد وتولید مثل کند .

  • 1-8- تولیدمثل در آرتمیا :

  • در ایام مختلف سال و تحت شرایط متفاوت آرتمیا به سه روش کلی تولید مثل می نماید:

  • 1-تخم گذاری زنده زایی Ovoviviparusly

  • 2-تخم گذاری Oviparusly

  • 3-بکرزایی Parthenogenesis

  • در آرتمیا های بکرزا تولید مثل فقط با وجود جنس ماده و بدون دخالت جنس نر قابل انجام است .

  • تحت شرایط نامساعد مثل افزایش شوری ، تغییرات شدید اکسیژن و درجه حرارت و کمبود مواد غذایی ، آرتمیا به روش تخمگذاری تولید مثل می کند . آرتمیای نر و ماده بعد از رسیدن به بلوغ جنسی جفتگیری می نمایند که این کار خیلی سریع انجام می گیرد واصطلاحاً به آن Riding می گویند . آرتمیای نر با خم کردن ناحیه شکمی خود یکی از پنیس ها را وارد روزنه رحمی کرده و اسپرم ها را منتقل می سازد .

  • عمل لقاح درون لوله های تخمک بر(Oviduct) آرتمیای ماده انجام شده وتخمک ها پس از بارور شدن وارد کیسه های تخمدان شده و تقسیمات سلولی آغاز می گردد و رشد جنین در مرحله گاسترولا موقتاً متوقف شده و غشاء ضخیمی دورهر جنین ترشح می شود که Cyst نام دارد .

  • زمانی که شرایط فیزیکوشیمیایی مساعد باشد ، آرتمیا به روش تخم گذاری زنده زایی تولید مثل می کند بدینصورت که پس از جفتگیری و بارور شدن تخمک ها در کیسه های تخمدان ، رشد جنین ها درون غشاء جنینی آغاز شده ولاروها بصورت همزمان یا در مدت کوتاهی از غشاء جنینی خارج شده وداخل مایع درون کیسه شروع به شنا کرده و یکی یکی از روزنه رحمی خارج می شوند که خروج لاروها بر اثر حرکت چرخشی آرتمیای ماده و انقباضات رحمی تسریع می گردد .

  • اندازه سیست آرتمیا بین 200 تا 300 میکرومتر و رنگ آن قهوه ای می باشد . هر سیست از دو بخش کوریون خارجی Outer chorion و کوتیکول داخل جنینی Inter embryonic cuticle تشکیل گردیده و در بین این دو قسمت لایه سومی به نام غشاء کوتیکول خارجی Outer cuticular membrane وجود دارد . بخش کوریون 6 تا 8 میکرومتر ضخامت دارد و از سه لایه تشکیل گردیده که عبارتند از لایه خارجی ، لایه Cortical ولایه Alveolar. لایه آلوئولار یک لایه سخت شامل لیپوپروتئین اشباع شده همراه با کیتین وهماتین است که هرچه تراکم هماتین بیشتر باشد رنگ غشاء از زرد کمرنگ به قهوه ای تیره تبدیل می گردد . وظیفه اصلی لایه آلوئولار تأمین پروتئین کافی برای مقابله جنین در برابر اشعه ماوراء بنفش و ضربات مکانیکی می باشد .

  • لایه کوتیکول خارجی غشائی شفاف با ضخامت 8/1 تا 2/2 میکرومتر وبا خاصیت الاستیکی زیاد است که بوسیله غشاء کوتیکول داخل جنینی از جنین جدا می شود . این غشاء به لایه فیبری خارجی ولایه کوتیکول داخلی تقسیم میگردد .

  • در اثر انکوباسیون در آب شور طی مدت 1 تا 2 ساعت سیست آرتمیا که ابتدا مقعرالطرفین است کروی می شود و پس از گذشت 12 تا 20 ساعت از شروع جذب آب و هیدراسیون ، لایه کورتیکال خارجی در اثر تورم ناشی از ورود آب ترک خورده وجنینی که توسط لایه تفریخ احاطه شده ظاهر می گردد . سپس جنین پوسته را بطور کامل رها کرده و در زیر پوسته داخلی به حالت آویخته قرار می گیرد وسپس کم کم لارو شناور وآزاد از ناحیه سر متولد می شود .

  • متابولیسم هوازی در جنین درون سیست با تبدیل کربوهیدرات ذخیره شده ترهالوز به گلیکوژن و گلیسرول شروع می شود . بر اثر پیشرفت این تبدیلفشار اسمزی درون سیست لحظه به لحظه افزایش می یابد ، میزان جذب آب بوسیله جنین افزایش می یابد و در نهایت پوسته سیست می شکافد و جنین رها می شود .

  • 1-8-1- مقایسه خصوصیات تولید مثل آرتمیای دریاچه ارومیه با سایر گونه ها:

  •  Bowneوهمکاران در سال های 1984 و 1991 نشان دادند(به نقل ازاسلامیه،1381): که گونه های A.parthenogenetica وA.franciscana و A.tunisiana با توجه به خصوصیات تولید مثل وطول عمرشان کاملاً از یکدیگر مجزا و قابل تشخیص می باشند.

  • جدول ذیل خلاصه نتایج مطالعاتی است که در آن خصوصیات تولید مثلی و طول عمر را در 25 درجه سانتیگراد و شوری بین90 تا 100 گرم در لیتر بررسی کرده است وتمامی این اطلاعات در شرایط آزمایشگاهی بدست آمده استA.urmianaدر 100 گرم در لیتر رشد کرده وگونه های دیگر در 90 گرم در لیتر رشد کرده اند :

  • 1-9- عوامل محیطی مؤثر بر تفریخ سیست عبارتنداز :

  • درجه حرارت ، اسیدیته ، اکسیژن ، شوری ، نور و تراکم سیست در انکوباتور .

  • 1-10- عوامل موثر بر رشد آرتمیای ارومیه:

  • 1-10-1 درجه حرارت:

  • بیشترین درجه حرارتی که توسط جمعیت آرتمیا تحمل می شود در حدود 35 درجه سانتیگراد است وحرارت مطلوب برای رشد آرتمیای ارومیه بین 25-30 درجه سانتیگراد می باشد.

  • 1-10-2 شوری:

  • از نظر فیزیولوژیکی آرتمیا می تواند درآب دریا وحتی آب لب شور به زندگی خود ادامه دهد ولی بندرت در آب های با شوری کمتر از 45 گرم در لیتر دیده می شود زیرا برای مقابله با شکارچیان وسیله دفاعی ندارد.

  • 1-10-3-اکسیژن:

  • میزان مطلوب اکسیژن محلول برای آرتمیا ناشناخته است ولی بهتر است در حد اشباع در نظر گرفته شود. در استخر های پرورشی مقدار اکسیژن مناسب بین 4-5 گرم در لیتراست.

  •  1-10-4- pH:

  • پی-اچ مناسب برای پرورش آرتمیا در استخرهای خاکی وشرایط آزمایشگاهی از 5/6 تا8 متغیر است .

  • 1-10-5- ترکیبات یونی محیط :

  • آرتمیا می تواند محیط هایی را که نسبت آنیون های اصلی آن با آب دریا متفاوت است تحمل نماید.
  • سید علی جوهری