VETEN DILI

تختی اسطوره کشتی پهلوانی برخاسته از میان مردم ترک استان همدان

مردم تُرک استان همدان در طول تاریخ تا به امروزبزرگان بسیاری را در عرصه علوم و معارف و فرهنگ و هنر و سینما و ورزش و .... به جامعه بشری تقدیم کرده اند که هر یک از ایشان در حوزه خود از نوابغ به شمار می روند. به عنوان مثال نابغه تاریخ سینمای ایران یعنی پرویز پرستوئی اهل روستای "چارلی" از توابع شهرستان کبودر اهنگ می باشد که بارها با افتخار به ترک بودن خود و روستای محل تولدش اشاره کرده است. " تختی " بزرگمرد دنیای کشتی نیز شخصیت دیگری است که از میان ترک های استان همدان برخاست و در قلبها جاودانه شد. امری که بسیاری از ما تاکنون اطلاعی از آن نداشتیم. اجداد تختی از ترک های همدان بودند و تختی نیز به زبان ترکی کاملاً مسلط بودند.

غلامرضا تختی از کودکی به ورزش علاقة زیادی داشت. او هرگز به فکر قهرمان شدن نبود، بلکه ورزش را فقط برای سلامتی و تندرستی می خواست. خود بارها گفته بود: فکر اینکه روزی قهرمان کشور یا قهرمان جهان شوم، خجالتم می داد.

اجداد تختی از ترک‌های همدان بودند و تختی نیز به زبان ترکی کاملاً مسلط بود."نرگس تختی خواهر بزرگ غلامرضا تختی می‌گوید: پدر بزرگم (حاج قلی) اهل همدان بود". در کتاب "زندگی و مرگ جهان پهلوان تختی در آینه اسناد" نیز، اجداد تختی همدانی قید شده است.

غلامرضا تختی بعد از اینکه در المپیک 1956 ملبورن (استرالیا) موفق به کسب مدال طلای المپیک گردید، مجله کیهان ورزشی مصاحبه ای با وی انجام داد که در 3 شماره چاپ شد. در آنجا از تختی پرسیده می‌شود: جناب تختی با حریفان خود چطور صحبت می‌کردید؟ تختی پاسخ می‌دهد با حریف ترک [ترکیه‌ای] به زبان ترکی صحبت می‌کردم.

کاشف و مشوق تختی در کشتی، فردی ترکیه ای بنام صاییم بیگ آریکان بود. این ترکیه ای بود که هم تختی را با ورزش کشتی آشنا ساخت و هم او بود که تربیت تختی را در کشتی به عهده گرفت. تُرک بودن آن دو ، علاقة پدر و فرزندی در بین آنها ایجاد کرد. تختی صاییم بیگ را پدر معنوی خود می دانست و به او احترام فوق العاده می گذاشت. صاییم بیگ آریکان اولین سر مربی کشتی آزاد ایران، از سال 1948 المپیک لندن تا سال 1952 هلسینکی، که اهل ترکیه بود، ماجرای کشف تختی را چنین بیان می کند:

"یک روز برای گردش و خرید به بازار رفته بودم، دیدم عدّه ای از جوانان با هالتری که خود ساخته بودند، وزنه برداری می کردند. تختی هم در میان آنها بود، با یک نگاه به او، تحت تأثیر هنر نمایی‌اش قرار گرفتم و از آوی خواستم تا به دارالفنون بیاید و کشتی را دنبال کند، تختی دعوت مرا پذیرفت و به تمرین کشتی در سالن دبیرستان دارالفنون پرداخت".

ظهور غلامرضا تختی از پیکارهای کشتی ارتش های جهان در سال 1329 (1950 میلادی) آغاز شد و در روز 23 اردیبهشت 1330 در سن 21 سالگی، برای اولین بار به عضویت تیم ملی کشتی آزاد ایران در آمد و در اولین حضور برون مرزی خود، که مربوط به مسابقات کشتی آزاد قهرمانی 1951 جهانی هلسینکی (فنلاند) بود، در وزن 79 کیلوگرم به مدال نقرة جهان دست یافت. تختی از نادر کشتی گیرانی است که فاصلة ورودش به میادین ورزشی و دریافت مدال جهانی، فقط یکسال و اندی طول کشید. وی درمسابقات جهانی هلسینکی، جوان ترین عضو تیم ملی کشتی آزاد ایران بود که پس از کشتی گیر ترکیه به نام حیدر ظفر به مقام دوم جهان نایل آمد.

تختی همیشه آمادة خدمت به مردم بود و اغلب روزها به دنبال کار مردم به ادارات و مؤسسات می رفت.

براستی کدامین انسان می تواند همچون تختی باشد و با همة مردم از فقیر تا غنی و از کوچک تا بزرگ، مهربان و بزرگوار باشد.

شهریارشیرین سخن نیزبااشاره به کشته شدن تختی توسط رژیم جلادپهلوی به صراحت می سراید:

بیز بیردریا قان وئر میشیـک

زندانلاردا جان وئرمیشیک

قیرخ نسلی قربان وئرمیشیک

شریعتی تـک انـسانـلار،